Gmina Stawiski w latach 1945 -1972

25.03.2013 (48)Początki kształtowania samorządu terytorialnego w Gminie Stawiski (1945 – 1950)

Wyzwolenie miasta Stawiski spod okupacji hitlerowskiej nastąpi­ło w wyniku ofensywy stycz­niowej wojsk radzieckich w 1945 roku. Miasto zostało wyzwolone 23 stycznia, a już w lutym zaczął funkcjonować Urząd Miejski. Kierował nim burmistrz, wy­znaczony przez starostę powiatowego w Łomży. Pierwszym został Józef Toma­szewski, a kolejno: Władysław Wróblew­ski (1946-47), Antoni Nowicki (1947-48) i Jan Karwowski (1948-50). Przewodniczą­cym MRN został Jan Karwowski.
Powołanie Miejskiej Rady Narodo­wej nastąpiło 8 marca 1945 r. Pierwszy skład przedstawiał się następująco: Prze­wodniczący – Jan Karwowski, członkowie – Władysław Wróblewski, Feliks Śliwec­ki, Władysław Kozikowski, Franciszek Blusiewicz, Tomasz Sarnacki, Włady­sław Zapert, Antoni Nowicki, Kazimierz Mierzejewski, Józef Kozikowski, Antoni Śmiarowski i Maria Reutt.
Zakres kompetencji MRN określa­ła wówczas Ustawa Krajowej Rady Na­rodowej z 11 września 1944 r. o organi­zacji i zakresie działania rad narodowych. Zgodnie z powyższą ustawą rady narodo­we wszystkich szczebli powinny odbywać posiedzenie nie rzadziej niż raz na mie­siąc. W przerwach między posiedzeniami rad były powołane prezydia, składające się z 5 członków danej rady. Działały również komisje MRN stałe i czasowe.
Organem wykonawczym był Zarząd Miejski, w którego skład wchodzili: Bur­mistrz Józef Tomaszewski, Wiceburmistrz Ignacy Blusiewicz i członkowie Witold Chodnicki i Zygmunt Borkowski, będą­cy obowiązkowo mieszkańcami danej jed­nostki administracyjnej. Powoływani byli przez MRN. Z kolei Burmistrz musiał być zatwierdzony przez starostę powiatowego w Łomży.
Kompetencje zarządów miejskich określał dekret Polskiego Komitetu Wy­zwolenia Narodowego z 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samo­rządu terytorialnego.mk 5
Instancją zwierzchnią był wydział powiatowy, który zatwierdzał ważniej­sze decyzje Zarządu Miejskiego w Stawi­skach, podobnie jak ważniejsze uchwały, które zatwierdzało Prezydium P.R.N. Za­rząd Stawisk posiadał statut organizacyjny, na podstawie którego zostały utworzo­ne w urzędzie następujące referaty: ogólno – administracyjny, finansowy, techniczny i wojskowy. Funkcjonował również Urząd Stanu Cywilnego.
Ważniejsze osiągnięcia Zarządu:
1. Dokończono budowę remizy strażackiej,
2. Rozpoczęto radiofonizację i elek­tryfikację miasta,
3. Utworzono Sąd Obywatelski,
4. Rozbudowano szkołę,
5. Nadano nazwy placom:
a) przy ul. Łomżyńskiej – Plac Sta­lina,
b) przy ul. Jatkowej (obecnie Stra­żackiej) – Plac Gen. Karola Świerczew­skiego, z przeznaczeniem na rynek tar­gowy,
c) przy ul. Wiejskiej – Plac Tadeusza Kościuszki.
6. Zasiedlono budynki po byłych mieszkańcach.
Ustawa z 20 marca 1950 r. o jedno­litych organach władzy ludowej wprowa­dziła znaczne zmiany w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego, Zarząd Miej­ski został przekształcony w Prezydium M.R.N.

Stawiski w latach 1950 – 1972

W latach 1950 – 72 władze Stawisk skupiły swoje działania na dalszym rozwoju miasta. Została zlikwidowana funkcja Burmistrza, a pozostała Przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej. Ważną kwestią było zapewnienie mieszkań dla ludności. Wybudowano budynki wielorodzinne z budżetu miasta przy ulicach: Plac Wolności, Polowa, Ogrodowa, Krzywe Koło, Wiejska, Łomżyńska, Kościuszki, Krótka, Kościelna, Długa, Zjazd i Strażacka – łącznie ok. 100 mieszkań.
Ważną kwestią było powstawanie obiektów użyteczności publicznej, tj.:
1. Kino, później przeniesione na ul. Krótką łącznie z siedzibą Ochotniczej Straży Pożarnej w Stawiskach.
2. Ośrodek Kultury wraz z biblioteką przy ul. Plac Wolności.
3. Apteka
4. Ośrodek Zdrowia w Stawiskach
5. Siedziba Miejskiej Rady Narodowej przy ul. Plac Wolności
6. Gminna Spółdzielnia (GS) przy ul. Polowej
7. SHR – Stacja Hodowli Roślin, na terenie której były zapewniono mieszkania dla pracowników
8. Rozbudowa Szkoły Podstawowej w Stawiskach, gdzie długoletnim kierownikiem był Pan Antoni Kozikowski. Od lutego do września 1957 r. dobudowano drugie skrzydło szkoły, budynek był ładniejszy i wygodniejszy. Do pracy włączyli się rodzice z miejscowości: Stawiski, Chmielewo, Michny, Cedry, Rogale, Barżykowo i Kuczyny. Pracowali również nauczyciele i uczniowie. W roku szkolnym 1961/62 czynem społecznym została wybudowana pracownia do prac ręcznych.Szkoła Podstawowa w Stawiskach i kadra nauczycielska w latach 60-tych
9. Państwowy Ośrodek Maszynowy (POM), gdzie zapewniono pracę i mieszkanie dla 200 pracowników (lata 50-te)
10. Wybudowanie Banku Spółdzielczego (lata 70-te)
11. Park przy ul. Plac Wolności, powstały w 1961 r. (dawniej Plac Obrońców Stalingradu)
Biorąc pod uwagę budownictwo, należy dodać, iż w tym okresie powstało osiedle domków jednorodzinnych na ulicach Polowej i Projektowanej.
Największe zasługi w zakresie infrastruktury należałoby przypisać Panu Marianowi Gębarskiemu, byłemu Przewodniczącemu Miejskiej Rady Narodowej. Sprawował on swoją funkcję w latach 60-tych i 70-tych. Pełne ukazanie władz administracyjnych w latach 1950 – 72 prezentuje poniższa tabela:

Lp. Nazwisko i imię Lata Funkcja
1. Sanicki Franciszek 1950-1952 Przew. MRN
2. Chodnik Czesław 1952-1954 Przew. MRN
3. Gawrych Henryk 1954-1958 Przew. MRN
4. Gryguc Tadeusz 1958-1960 Prze. MRN
5. Baranowski Władysław 1960-1961 Prze. MRN
6. Gębarski Marian 1961-1965 Prze. MRN
7. Balicki Antoni 1965-1967 Prze. MRN
8. Klonowski Mieczysław 1967-1969 Przew. MRN
9. Gębarski Marian 1969-1972 Przew. MRN

Cezary Nerkowski

Artykuł był podzielony na dwie części u ukazał się w Miesięczniku Kolneńskim w numerach Nr 01 (61) Styczeń 2005 i Nr 02(63) Luty 2005.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Fotoblog Kolno i okolica z historia w tle